Tai biến mạch máu não 

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ tai biến mạch máu não

10:33, Thứ Sáu, 18-03-2016

Tai biến mạch máu não là bệnh phổ biến và gây hậu quả nghiêm trọng trong các bệnh lão khoa. Tuy chỉ có 2 nguyên nhân chính dẫn đến tai biến mạch máu não nhưng lại có rất nhiều yếu tố nguy cơ phối hợp dẫn đến bệnh này. Những thông tin của bài viết này sẽ giúp bạn đọc có những hiểu biết hữu ích để phòng bệnh hiệu quả.


Hai nguyên nhân chính dẫn đến tai biến mạch máu não 

1. Mạch máu não bị vỡ dẫn đến chảy máu não: Động mạch não bị rò rỉ hoặc vỡ máu thoát ra khỏi lòng mach tạo thành các cục máu đông chèn ép tế bào não khiến các tế bào này bị tổn thương dẫn đến hoại tử (chết). Nguyên nhân của vỡ mạch máu có thể được gây ra bởi các bệnh như cao huyết áp, chấn thương và chứng phình động mạch (điểm yếu trong thành mạch máu).

2. Mạch máu não bị tắc: là nguyên nhân phổ biến nhất của tai biến mạch máu não, có khoảng 85% các cơn đột quỵ có nguyên nhân từ đây. Các động mạch máu não bị chặn hoặc thu hẹp dẫn đến thiếu máu cục bộ - giảm nghiêm trọng dòng máu lên não.Những tắc nghẽn này thường gây ra bởi cục máu đông được tạo thành trong các động mạch não hoặc từ trong các mạch máu khác bị cuốn theo dòng máu vào động mạch não. Cục máu đông thường được tạo thành từ các chất béo lắng đọng trong các động mạch được gọi là mảng bám hay mảng xơ vữa.

Nguyên nhân gây tai biến mạch máu não có thể là kết quả của nhiều yếu tố nguy cơ kết hợp lại. Có thể chia ra hai nhóm nguy cơ là nguy cơ không thể thay đổi và nguy cơ có thể thay đổi


1. Những nguy cơ không thể thay đổi 

- Tuổi : tần suất tai biến mạch máu não tăng sau 55 tuổi, nhưng cũng có đến ¼ số bệnh nhân đột quỵ trước 65 tuổi. Độ tuổi mắc nhiều nhất là 75-84 và trung bình 50-70tuổi.

- Giới tính : nam> nữ , nhưng trên 65 tuổi thì phụ nữ lại chết vì đột quỵ cao hơn nam giới.

- Chủng tộc: nguy cơ tai biến mạch máu não ở người da đen>da vàng> da trắng

- Tiền sử có đột quỵ não hay cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua : Cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua là cách nói khác của đột quỵ - dòng máu đến não bị gián đoạn tạm thời trong một thời gian ngắn. Tương tự như tai biến mạch máu, thiếu máu cục bộ thoáng qua cũng gây ra bởi cục máu đông hoặc các mảnh vụn khác. Đây cũng xem như trường hợp khẩn cấp như các loại khác của đột quỵ. Nó là dấu hiệu cảnh báo cho tai biến mạch máu não trong tương lai. Theo nghiên cứu nếu như không được điều trị thiếu máu cục bộ thoàng qua thì có 3-22% tái phát trong năm đầu và 10-53% trong vòng 5 năm.

- Di truyền: trong gia đình có người thân bị đột quỵ thì nguy cơ bị tăng lên rất nhiều.

2. Những nguy cơ có thể thay đổi được

- Tăng huyết áp: dẫn đến vỡ mạch máu gây xuất huyết. Trong một nghiên cứu cho thấy: huyết áp giảm khoảng 10mmHg có thể giảm khoảng 30-40% nguy cơ tai biến mạch máu não.

- Hút thuốc lá: người nghiện thuốc lá có nguy cơ cao gấp 3 lần so với người không hút. Các chất trong thuốc lá sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến huyết áp (tăng nguy cơ cao huyết áp), đẩy mạnh quá trình xơ vữa mạch máu và làm thay đổi chức năng tiểu cầu – là yếu tố tham gia hình thành cục máu đông.

- Bệnh đái thái đường: Bệnh lý đái tháo đường làm tăng xơ vữa động mạch làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu cao gấp 2,5-4 lần bình thường. 

- Các bệnh lý của tim mạch như rung nhĩ, bệnh van tim, nhồi máu cơ tim...làm hình thành cục máu đông theo dòng tuần hoàn lên não gây tắc mạch máu não.

- Dị dạng mạch máu não như hẹp động mạch cảnh.

- Các bệnh lý về máu 

● Bệnh hồng cầu hình liềm: ở người bình thường, hồng cầu hình đĩa lõm 2 mặt với hình dạng này hồng cầu dễ dàng di chuyển ngay cả trong những mạch máu nhỏ nhất. Nhưng ở một số người, hồng cầu lại có hình liềm làm cho hồng cầu khó di chuyển và dễ kết thành khối trong lòng mạch.

● Bệnh lý đa hồng cầu: làm chậm dòng máu dễ hình thành cục máu đông.

● Bệnh lý tăng đông máu : ở người này, dễ hình thành cục máu đông hơn người bình thường.


Tuy có nhiều yếu tố dẫn đến tai biến mạch máu não, nhưng đa phần là những yếu tố có thể thay đổi các thói quen sinh hoạt hằng ngày và điều trị tốt các bệnh lý khác như tăng huyết áp, đái tháo đường ... có thể giảm thiểu tỷ lệ dẫn đến tai biến mạch máu não.

Tài liệu tham khảo 

- Giáo trình bệnh học (2010) - Bộ y tế

- AHA/ASA guidelines (2013), Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke

Acute stroke

Tuần hoàn não



Videos

Hỗ trợ trực tuyến

Miền Bắc

043.668.6111

yahoo

Miền Nam

083.868.2186

vinastar01

Hỏi và đáp Gửi câu hỏi

Thưa bác sĩ, tôi năm nay 38 tuổi tôi bị huyết áp thấp khoảng 4 năm trở...

Chào bạn, Huyết áp thấp là một bệnh lý thường gặp, xuất hiện...

Em năm nay 25 tuổi. Em bị mất ngủ khoảng gần tháng nay,đêm nằm trằn trọc...

Chào bạn, 90% người mất ngủ kinh niên( mất ngủ trong thời gian dài) là...

Chị bị mất ngủ trắng đêm đã 7 tháng nay. Cháu có đi khám bác sĩ bão là...

Chào bạn, giấc ngủ rất quan trọng đối với cơ thể nhưng bạn hay bị...

Xem thêm