Thiếu máu não 

Thiếu máu não cục bộ thoáng qua

09:10, Thứ Sáu, 16-10-2015

Thiếu máu não cục bộ thoáng qua là rối loạn hoạt động ở não gây ra do gián đoạn cung cấp máu tạm thời ở não gây giảm chức năng ở não ngắn và đột ngột.

Cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua

 

Cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua (TIA - transient ischemic attack) là thuật ngữ dùng để chỉ những trường hợp giảm hoặc mất chức năng não khu trú phục hồi trong vòng 1 giờ. Đây là  tình trạng bệnh lý do thiếu máu cục bộ não, nhưng chưa phải là tai biến mạch não và không được xếp vào tai biến mạch não. Các triệu chứng sẽ biến sau một thời gian vì lưu lượng máu được phục hồi trước khi não có những tổn thương nghiêm trọng. Tuy nhiên, cần hết sức lưu ý rằng TIA là tình trạng báo hiệu bệnh nhân có nguy cơ cao sẽ bị tai biến thiếu máu cục bộ não. Có 4 - 10% số người lên cơn đột quỵ thực sự trong vòng 48 giờ sau khi bị TIA và rất nhiều người khác bị đột quỵ sau 3 tháng. Do đó, không nên coi thường kể cả sau khi những triệu chứng của TIA đã biến mất.

 

 

Thiếu máu não cục bộ thoáng qua xảy ra khi có một mạch máu lên não bị tắc nghẽn, gây lên tình trạng thiếu máu hoặc dừng hẳn việc cấp máu cho một khu vực cụ thể của não. Nguyên nhân chính là do xơ vữa động mạch và bệnh tim gây huyết khối làm chặn đường đi của dòng máu. Ngoài ra còn có các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng xuất hiện TIA như huyết áp cao hoặc tiền sử gia đình có người bị thiếu máu cục bộ não, bệnh nhân bị đái tháo đường, phình tách động mạch chủ, những người hút thuốc lá hoặc đang dùng thuốc tránh thai. Trước đây bệnh chủ yếu xuất hiện ở người lớn tuổi (trên 60 tuổi), nhưng hiện nay các yếu tố nguy cơ ngày càng gia tăng ở những người trẻ nên cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua có thể xuất hiện ở những bệnh nhân khoảng 40 tuổi hoặc trẻ hơn.

 

Các dấu hiệu của TIA thường rất điển hình như cảm giác nặng hoặc yếu tay chân, bất ngờ té ngã hoặc làm rớt đồ vật khi đang cầm, bị mất đồng bộ trong phối hợp vẫn động, có cảm giác tê rần tay chân, kiến bò, rối loạn giọng nói, mất thăng bằng hoặc chóng mặt. Ngoài ra người bệnh cũng có thể có xuất hiện các triệu chứng không điển hình khác như thay đổi đơn thuần về ý thức, cơn choáng hoặc ngất xỉu, đau đầu nhẹ, buồn nôn, co giật liệt măt… Các triệu chứng này xuất hiện đột ngột, kéo dài từ vài phút đến 24 giờ rồi biến mất hoàn toàn nên người bệnh thường chủ quan và bỏ qua mà không đến các cơ sở chuyên khoa để điều trị.

 

Khi gặp các triệu chứng trên người bệnh nên ghi lại thời gian chính xác xảy ra và nhanh chóng đến cơ sở y tế để được chẩn đoán xác định. Thời gian xảy ra triệu chứng sẽ là thông tin quan trọng đối với nhân viên phòng cấp cứu. TIA là dấu hiệu của những cơn đột quỵ trong tương lai nên cần được các bác sĩ xác định nguyên nhân và lập kế hoạch điều trị dự phòng đột quỵ.

 

Thiếu máu não cục bộ

 

Trong các bệnh lý liên quan đến thiếu máu não, chúng ta có một khái niệm là thiếu máu não cục bộ tạm thời. Tình trạng này xảy ra tuy chưa gây tổn thương não vĩnh viễn ngay lập tức, nhưng lại là yếu tố dự báo những cơn đột quỵ trong tương lai. Bởi vậy, thiếu máu não cục bộ tạm thời cũng là vấn đề cần nhận được sự quan tâm đúng mức. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu những kiến thức về cơ chế bệnh sinh, nguyên nhân và triệu chứng của chúng.

 

Não bộ chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể nhưng được cung cấp đến 15% khối lượng máu từ tim bóp ra, tiêu thụ 20% tổng lượng oxy trong máu và sử dụng đến 25% lượng glucose để sinh năng lượng cung cấp cho các tế bào thần kinh hoạt động. Chính vì thế, tế bào não cực kì dễ tổn thương dưới áp lực của tình trạng thiếu oxy, nhẹ là tình trạng thiếu máu não cuc bộ, nặng hơn khi tiến triển thành tai biến mạch máu não, hay cụ thể hơn là nhồi máu não.


Thiếu máu não cục bộ là gì?


Đơn giản nhất, chúng ta hãy hiểu đó là rối loạn hoạt động ở não gây ra do gián đoạn cung cấp máu tạm thời ở não gây giảm chức năng ở não ngắn và đột ngột. (thời gian không quá 24 giờ, thường dưới 1 giờ). Khác với nhồi máu não, thiếu máu não cục bộ do xảy ra trong thời gian ngắn nên thường không gây ra các tổn thương vĩnh viễn ở não.


Khi các tế bào não bị thiếu máu tạm thời, khả năng truyền dẫn của tế bào não giảm sút một cách nhanh chóng, dẫn đến các rồi loạn mà biểu hiện ra bên ngoài thông qua những triệu chứng thường gặp như đau đầu, choáng, quên tạm thời,... Do tính chất thiếu máu nhẹ và trong thời gian ngắn, các tế bào não chưa bị tổn thương vĩnh viễn và được cung cấp máu trở lại thì chúng lại hoạt động bình thường, đó chính là cơ chế của các tính chất “thoáng qua” mà chúng ta gặp trên lâm sàng.


Nguyên nhân gây thiếu máu não cục bộ


Thường xảy ra theo 3 cách:

-         Một cục máu đông hình thành ngay trong mạch máu não và làm tắc nghẽn mạch máu.

-         Một cục máu đông hình thành ở những bộ phận khác trong cơ thể và di chuyển đến não bộ, gây tắc nghẽn mạch máu.

-         Một động mạch lớn hoặc nhỏ vận chuyển máu lên não gần như bị tắc nghẽn theo thời gian, thường là do chứng xơ vữa động mạch khi mảng xơ vữa này dày lên hoặc thoái hóa đốt sống cổ gây chèn ép lên mạch máu từ bên ngoài.

 Điều này gây lưu lượng máu lên não thấp, mà lưu lượng máu sụt giảm quá thấp có thể gây ra thiếu máu não cục bộ tạm thời, thậm chí là đột quỵ.

 

Triệu chứng gợi ý của thiếu máu não cục bộ thoáng qua

 

Triệu chứng điển hình

 

- Cảm giác nặng hoặc yếu tay, chân, có thể đôi khi làm rớt đồ vật đang cầm, té ngã, thay đổi dáng đi.

- Mất đồng bộ phối hợp trong vận động

- Thay đổi về cảm giác: tê rần, kiến bò.

- Rối loạn giọng nói: nói khó, lộn xộn, sai lệch, không nói được

- Mất thăng bằng, chóng mặt bản thân quay hoặc đồ vật xung quanh quay...

 

Triệu chứng thường gặp

 

- Đột nhiên thấy choáng đầu, ngất xiủ

- Nhức đầu nhẹ và có thể hay tái phát

- Có thể quên một vài sự việc nhưng chỉ xảy ra tạm thời (thoáng qua)

 

Các triệu chứng này có một đặc điểm chung là thường bắt đầu đột ngột, kéo dài trong thời gian ngắn vài phút đến dưới 24 giờ và sau đó biến mất hoàn toàn. Triệu chứng này có thể lập lại với thời gian kéo dài hơn. Triệu chứng đặc biệt này phụ thuộc vào vị trí, mức độ tắc nghẽn và thường chỉ xảy ra một bên cơ thể.

 

Theo quan điểm của Đông y, thiếu máu não cục bộ tạm thời hoặc thiếu máu não là thuộc chứng huyễn vựng. Chứng này có hai nguyên nhân chủ yếu là đàm thấp (xơ vữa thành mạch máu) và huyết trệ. Dựa trên các quan điểm này, những bài thuốc mới gần đây đều hướng tới hoạt huyết hóa ứ, bổ dương khí, hóa đàm, tức là trị tận gốc vấn đề. Hiện nay, bạch quả là một trong những loại quả được quan tâm nhiều nhất nhờ hiệu quả trong việc điều trị thiếu máu não. Y học hiện đại dùng dạng cao có chứa 24% heterosit flavonoic và 6% hợp chất tecpenic mang tên ginkogink hay ginkor dưới dạng ống để uống 5ml hay viên nang.

 

Những nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng, thiếu máu não cục bộ tạm thời là một bệnh rất phổ biến, chiếm tỷ lệ từ 0,2 – 0,5% dân số, thường gặp ở những người có tuổi, nhiều nhất là 55 – 64, tiếp đến là độ tuổi 65 – 70. Thiếu máu não cục bộ tạm thời là nguy cơ số 1 dẫn tới nhồi máu não. Trong các thống kê trong y văn thì có tới 40% số bệnh nhân gặp chứng thiếu máu não cục bộ tạm thời sẽ dẫn tới nhồi máu não trong 5 năm nếu không được điều trị dự phòng. Tỷ lệ 50 – 100% bệnh nhân nhồi máu não đã gặp thiếu máu não cục bộ tạm thời trước đó. Khi một người bị nhiều cơn đột quỵ nhỏ, những tổn thương tích lại có thể gây tai biến mạch máu não, gây mất trí nhớ, ảnh hưởng khả năng phán xét, suy nghĩ và giao tiếp. Đó là lý do vì sao ngay khi gặp tình trạng thiếu máu não cục bộ tạm thời, chúng ta nên ngay lập tức tiến hành những bước điều trị hợp lý.



Với những thông tin mà chúng tôi mang lại, mong rằng các bạn sẽ luôn có được sức khỏe tốt, đề phòng hiệu quả thiếu máu não cục bộ tạm thời cũng như điều trị được các nguyên nhân gây bệnh. 

 

thieumaunao.vn



Videos

Hỗ trợ trực tuyến

Miền Bắc

043.668.6111

yahoo

Miền Nam

083.868.2186

vinastar01

Hỏi và đáp Gửi câu hỏi

Thưa bác sĩ, tôi năm nay 38 tuổi tôi bị huyết áp thấp khoảng 4 năm trở...

Chào bạn, Huyết áp thấp là một bệnh lý thường gặp, xuất hiện...

Em năm nay 25 tuổi. Em bị mất ngủ khoảng gần tháng nay,đêm nằm trằn trọc...

Chào bạn, 90% người mất ngủ kinh niên( mất ngủ trong thời gian dài) là...

Chị bị mất ngủ trắng đêm đã 7 tháng nay. Cháu có đi khám bác sĩ bão là...

Chào bạn, giấc ngủ rất quan trọng đối với cơ thể nhưng bạn hay bị...

Xem thêm